Đứng bên bờ phải Sông Lam, trên địa phạn xã Chi Khê huyên Con Cuông tỉnh Nghê An, phóng tâm mắt sang bờ trái,khách thoả thuê ngắm cảnh đào nguyên, trải dài môt màu xanh lơ bạt ngàn, man mác mây trời.

Cánh rừng này từng là nơi Phùng Khắc Khoan (Trạng bùng, đời Lê), bị đày ải. Ở nơi “Sơn cùng—Thuỷ tận” ai ngờ quạn trạng lại viết nên một tập thơ hay “Đào Nguyên Hành”. Có đoạn ông miêu tả.

... Rừng xanh nội lục chung quanh làng Doành ...

Cạnh này lọ là vẽ tranh ...

Dẫu rằng vàng đổi trao tay chẳng thà ...

Tuy được minh oan trở về triều, ông vẫn quyến luyến dải đất này:

Thành Nam cũng là đất, trời

Tội gì chen chúc ở nơi thị thành

Cũng trên dải đất này, cánh rừng này, giặc ngoại xâm ở thế kỉ XIV từng xây dựng một thành Trà Lân kiên cố.

       Thành Trà Lân xây trên một ngọn núi cao 168m ở bờ bắc Sông Lam. Ngọn núi này có tên là Pù Thanh hay Pù Đồn ( Pù là núi), nay thuộc xã Bồng Khê huyện Con Cuông. Thành đắp theo thế núi, hình gần giống chữ "Ă", chu vi chừng 2km. Di tích phía đông ngày nay còn lại là một đoạn hào dài chừng 600m, rồng chừng 1-1,2m. Phía ngoài hào là một lớp rào trúc bọc mặt Bắc,Đông - Nam, có chỗ dày 3m, có chỗ trúc mọc thành rừng dày 20m.

Thành Trà Lân vừa là một thử phủ, vừa là một căn cứ quân sự trong yếu của quân chiếm đóng ở Tây - Bắc Nghệ An. Nó án ngự 2 tuyến đường Thuỷ - Bộ quan trọng lúc bấy giờ: Đường "Thượng đạo" từ Bắc vào Nam và đường thuỷ theo sông Lam từ thành Nghệ An lên miền tây. Với thành Trà Lân, Quân chiếm đóng cả rừng núi miền tây Nghệ An, khống chế phong trào đấu tranh của nhân dân trong vùng. Sau nhiều trân đánh bại quân địch ở Bồ Đằng, Trịnh Sợn, Cầm Bánh, Lê Lợi quyết định đánh trà lân. Bộ chỉ huy nghĩa quân kết hợp chặt chẽ giữa tiến công bằng quân sự với bao vây dụ hàng "Lấy chí nhân để thay cường bạo".

Thánh 10 - 1424, nghĩa quân bắt đầu bao vây thành Trà Lân. Hai tháng sau quân địch tình thế ngày càng khốn quẫn, lương thực đã cạn, tinh thần binh lính hoang mạng đến cực độ, một số đã tìm cách ra hàng. Và thế là trận công đồn cuối cùng thắng lợi, thành Trà Lân đã đi vào lịch sử và âm vang trong áng thiên cổ hùng văn "Bình Ngô đại cáo" (Nguyễn Trãi):

Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật

Miền Trà Lân trúc chẻ, tro bay

giặc ngoại xâm ở thế kỉ XIV từng xây dựng một thành Trà Lân kiên cố.

Thành Trà Lân xây trên một ngọn núi cao 168m ở bowf bắc Sông Lam. Ngọn núi này có tên là Pù Thanh hay Pù Đồn ( Pù là núi), nay thuộc xã Bồng Khê huyện Con Cuông. Thành đắp theo thế núi, hình gần giống chữ "Ă", chu vi chừng 2km. Di tích phía đông ngày nay còn lại là một đoạn hào dài chừng 600m, rồng chừng 1-1,2m. Phía ngoài hào là một lớp rào trúc bọc mặt Bắc,Đông - Nam, có chỗ dày 3m, có chỗ trúc mọc thành rừng dày 20m.

Thành Trà Lân vừa là một thử phủ, vừa là một căn cứ quân sự trong yếu của quân chiếm đóng ở Tây - Bắc Nghệ An. Nó án ngự 2 tuyến đường Thuỷ - Bộ quan trọng lúc bấy giờ: Đường "Thượng đạo" từ Bắc vào Nam và đường thuỷ theo sông Lam từ thành Nghệ An lên miền tây. Với thành Trà Lân, Quân chiếm đóng cả rừng núi miền tây Nghệ An, khống chế phong trào đấu tranh của của nhân dân trong vùng. Sau nhiều trân đánh bại quân địch ở Bồ Đằng, Trịnh Sợn, Cầm Bánh, Lê Lợi quyết định đánh trà lân. Bộ chỉ huy nghĩa quân kết hợp chặt chẽ giữa tiến công bằng quân sự với bao vây dụ hàng "Lấy chí nhân để thay cường bạo".

Thánh 10 - 1424, nghĩa quân bắt đầu bao vây thành Trà Lân. Hai tháng sau quân địch tình thế ngày càng khốn quẫn, lương thực đã cạn, tinh thần binh lính hoang mạng đến cực độ, một số đã tìm cách ra hàng. Và thế là trận công đồn cuối cùng thắng lợi, thành Trà Lân đã đi vào lịch sử và âm vang trong áng thiên cổ hùng văn "Bình Ngô đại cáo" (Nguyễn Trãi):

Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật

Miền Trà Lân trúc chẻ, tro bay

Thành Trà Lân trải gần 600 năm vật đổi sao dời. Hình khe thế núi đã có nhiều đổi thay nhưng dấu tích vẫn còn đó. tuy nay khôgn có chỗ trúc mọc thành rừng dày, nhưng thay vào là những rùng mét, rùng cọ, chè xanh bát ngát.

Trần Vương