Ngày 15 – 08 – 2002 , mảnh đất Con Cuông cần cù hiếu học, một ngôi trường mới ra đời - Trường THCS Trà Lân – Mang tên một địa danh lịch sử nổi tiếng của huyện nhà được chính nhà văn hoá Ức trai - Nguyễn Trãi nhắc đến trong áng thiên cổ hùng vă “Bình Ngô đại cáo”

                 Trận Bồ Đằng sấm vang chớp giật

                 Miền Trà Lân trúc chẻ tro bay.

                 Đây là bức ngoặt cho Giáo Dục Con cuông, khăng định một cách nhìn mới của các cấp lãnh đạo Huyện về công tác bồi dưỡng nhân tài, thoả nguyện ước mong của những người làm công tác Giáo Dục của Đảng bộ nhân dân, các dân tộc 13 xã, thị, huyện Con Cuông.

Năm học 2002 – 2003, niêm học đầu tiên trường vừa đi vào hoạt động, vừa tiếp tục kiến thiết xây dựng. Những thàng ngày đầu tiên ấy trường phải đới mặt với biết bao thiếu thốn. Dù đã có 10 phòng học mới, nhưng bên trong bàn ghế của học sinh còn xộc xệch, bàn giáo viên chưa đủ, những tấm bảng đen lau chùi bằng than lem luốc tay thầy, tay trò. Đó là chưa kể đến các thiết bị giảng dạy vừa thiếu, vừa cũ, các tiết thực hành chưa có phòng học chức năng. Thầy trò phải dọn dẹp bàn ghế để lấy không gian học tập. Cũng trong thời điểm đó trường phải học 2 ca Sáng - Chiều. Thật cảm động biết bao sau tiết học thứ 5 mệt nhoài các CBGV lại phải vồi vàng về nhà để chiều lên lớp cho kịp giờ dạy. tuy không nói ra nhưng khẩu hiểu chung của giáo viên lúc đó là: “Việc nhà tranh thủ, chủ yếu việc trương”. Công việc thì nhiều thời gian có hạn, có những lúc công việc ban ngày làm chưa hết, phải tập trung lại để làm ban đêm, làm vào chủ nhật. Cái khó khăn lớn nhất là đội ngũ giáo viên, tuy dày dạn về kinh nghiệm, có bề dày chuyên môn nhưng chưa đủ về số lượng cho các bộ môn nên giáo viên phải dạy thêm tiết, dạy kèm thêm những môn học khác. Tất cả những khó khăn đó đã đặt nhà trường đứng trước nhiều thách thức với trọng trách “Trường trọng điểm” mà các cấp lãnh đạo Huyện, Ngành giao phó. Đây cũng chính là điều chưa thực sự an tâm, tin tưởng của các bậc phụ huynh, học sinh. Kho khăn thiếu thốn là vậy nhưng chính những năm tháng ấy thầy và trò Trà Lân đã chứng minh một điều: Sự tận tuỵ yêu nghề của thầy, sự khát vọng tri thức của trò có sức mạnh to lớn vượt lên tất cả mọi khó khăn trở ngại – Gieo nhân tốt sẽ có ngày hái hoa trái ngọt lành. Năm học 2002 – 2003 với tổng số 365 học sinh, trường đã có 10,7% học sinh học lực giỏi; 65% học sinh học lực khá; 24,3% học sinh học lực trung bình không có yếu, kém; 100% học sinh lên lớp. Trong kì thi học sinh giỏi huyện trường có 267 lượt giải với 34 giải nhất; 40 giải nhì; 108 giải ba. Học sinh giỏi Tỉnh có 3 giải nhất; 1 giải nhì; 2 giải ba; 4 học sinh thi đậu vào các trường Chuyên của Tỉnh. Trên đà phát triển đó trong những năm học tiếp theo trường đã gặt hái nhiều thành quả rực rỡ. Rõ nhất là năm học 2004-2005 trường có tổng số là 420 học sinh, trong đó: 14,8% học sinh học lực giỏi, 69% học sinh học lực khá, 15,7% học sinh học lực trung bình.

Đa số học sinh có ý thức tốt trong học tập và xây dựng nề nếp kỷ cương - Kỳ thi học sinh giỏi huyện trường có 336 giải. Trong đó 33 giải ngất, 81 giải nhì, 77 giải ba.Năm học này dù đã chuyển lên bảng B nhưng trong kỳ thi học sinh giỏi tỉnh trường vẫn đạt nhiều giải cao cụ thể: 20giải, trong đó: 01 giải nhì và 07 giải ba.

Cũng dưới ngôi trường non trẻ này, nhiều gương mặt học sinh điển hình sáng mãi với tấm lòng hiếu học như em: Võ Thanh Quảng, em Mai Hồng Minh, em Lê Minh Trí, em Phan Nguyên Cương, em Trtần Đình Tuấn,em Nguyễn Thị Thu Phương. Những học sinh đó chẳng những tốt nghiệp, thi đậu vào các trfường chuyên của tỉnh, của bộ mà sau đó vẫn phát huy tốt khả năng của mình, luôn đứng ở tốp đầu và luôn đạt nhiều giải cao trong các kỳ thi quốc gia như em Võ Thanh Quảng đạt giải nhì quốc gia môn Tin Học.

Điểm lại các thành quả trên, đó quả là những tên tuổi, những con số biết nói phản ánh rõ nét những phong trào thi đua “ Dạy tốt - Học tốt” của nhà trường. Để nâng cao chất lượng giáo dục - Khẳng định vị trí của trường trung tâm số một trên địa bàn huyện – Ban lãnh đạo nhà trường, tập thể cán bộ giáo viên đã không ngừng nâng cao phẩm chất và chuyên môn dạy học. Nhiều cuộc hội thảo, nhiều tiết dạy chuyên đề, thể nghiệm, dạy mẫu, áp dụng phương pháp dạy học mới được thực hiện nghiêm túc có chất lượng và đưa lại hiệu quả cao cho dạy học. Một số cán bộ giáo viên của trường đã được phòng GD huyện mời dạy mẫu ở trường bạn. Hầu hết những cán bộ giáo viên công táo tại trường đều là những giáo vien có trình độchuyên môn vững vàng, dày dặn kinh nghiệm, là nòng cốt trong các tổ chuyên môn.03 năm - một khoảng thời gian quá đổi ngắn ngủi  nhưng trường đã có 6 gioá viên dạy giỏi cấp huyện – 15 giáo viên dạy giỏi cấp huyện, 14 giáo viên đạt trình độ trên chuẩn, 08 cán bộ giáo viên  đang tham gia học tập nâng cao trình độ. Tập thể giáo viên hết sức đoàn kết, thân ái giúp đỡ nhau cùng tiến bộ. Mỗi cá nhân đều là cán bộ giáo viên mẫu mực, nhiệt tình có trách nhiệm “ Giỏi việc trường, đảm việc nhà” . 100% gia đình giáo viên đạt gia đình văn hoá - Một số gia đình tiêu biểu được công nhận là gia đình hiếu học như gia đình thầy Phan Văn Trương, gia đình cô: Phậm Thị Sương…

Từ một trường miền núi với nhiều khó khăn thiếu thốn chồng chất về mọi mặt, nhất là cơ sở vật chất. Nhưng bằng sự phấn đấu, cố gắng không mệt mỏi, cấn bộ giáo viên trong nhà trường đã đoàn kết, quyết tâm xây dựng trường ngày một phát triển, tiến bộ không ngừng. Hằng năm tỷ lệ học sinh tốt nghiệp 100%. Số lượng học sinh ngày càng cao, số lượng học sinhgiỏi , học sinh thi đậu vào các trường chuyên càng ngày càng tăng.

Bên cạnh giáo dục văn hoá nhà trường còn rất quan tâm giáo dục học sinh về thể chất và nhiều hoạt động đoàn thể khác. Trong các năm học trường thường tổ chức đen xen các hoạt đọng văn hoá thể thao, cuộc thi “Nét đẹp tuổi hoa”; “ Thử tài văn chương ” …Thực sự là sân chơi bổ ích, lý thú thu hút đông đảo học sinh tham gia. Nhiều học sinh đạt giải trong cuộc thi “ Văn hay chữ tốt” do tạp chí trong ta tổ chức. 100% học sinh tham gia các cuộc thi tìm hiểu về Đảng cộng sản, Đoàn THCS, Đội TNTP, về phòng chống ma tuý và các tệ nạn xã hội, một số bài được ban tổ chức đánh giá cao về cả nội dung lẫn hình thức. Để khích lệ và phát hiện tài năng, Đoàn đội đã mở câu lạc bộ thơ văn “ Hoa trạng nguyên” Tập hợp được nhiều tác phẩm văn thơ có chất lượng. Và trong cuộc thi hội khoẻ phù đổng do tỉnh tổ chức, em Nguyễn Trần Sang - Học sinh lớp 9A2 dã đạt giải nhì môn bóng bàn.

Không chỉ học sinh mà cán bộ giáo viên cũng tích cực hưởng ứng tham gia nhiều phong trào văn hoá văn nghệ do huyện – ngành tổ chức đó là cô Nguyễn Quỳnh Giang - giải khuyến khích cấp tỉnh, cuộc thi tìm hiểu “ Pháp lệnh dân số - Sức khoẻ sinh sản và phòng chống các tệ nạn xã hội”; Cô Đào Thị Hoài Thơm - Giải nhất cấp tỉnh cuộc thi “ Khéo tay kỹ Thuật; Cô Lê Thị Kim Yến - Giải nhất cấp huyện cuộc thi tiếng hát giáo viên…

Để có được những thành tích trên là nhờ vào thành tích đóng gópp của cả đội ngũ thầy giáo trong nhà trường, tiêu biểu là các cô giáo như: Thầy Phan Văn Trương; Cô Phạm Thị Sương; Thầy Lê Văn Từ; Cô Nguyễn Thị Long; Cô Vy Tú Phương; Cô Nguyễn Thị Nghĩa; Cô Nguyễn Thị Kha; Cô Lê Thị Bích Liên; Cô Phan Thị Huyền; Cô Nguyễn Thị Châu; Cô Phạm Thị Thu Hà; Cô Lữ Thị Vân; Cô Vương Thhị Tú Anh và nhiều thầy cô khác, Trong đó có cả thầy cô còn rất trẻ về tuổi đời và tuổi nghề.

Nhờ sự đoàn kết phấn đấu thi đua không ngừng, 05 năm liên tục trường được công nhận trường tiên tiến xuất sắc cấp tỉnh, là ía cờ dầu bậc .THCS - được công nhận là chi bộ Đảng trong sạch vững mạnh. Các tổ chức đoàn thể như: Công đoàn, nữ công, đoàn thanh niên, đội TNPT được đánh giá là những tổ chức có phong trào mạnh.

Năm học 2005-2006, theo nghị quyết của HĐND, UBND Thị Trấn trường tiến hành xây dựng cơ sở vật chất để đón danh hiệu cao quý “ Trường chuẩn quốc gia” vào cuối năm 2006. Đó cũng chính là thời điểm ngôi trường non trẻ tròn 4 tuổi. Sự kiện trọng đại đó vừa là một niềm vinh dự tự hào, vừa là thành công to lớn đền đáp xứng đáng cho biết bao công sức, nỗ lực của thầy và trò trường THCS Trà Lân trong suốt 4 năm qua và đến năm học 2007-2008 trường kết thúc giai đoạn 1 về việc xây dựng kiến thiết cơ sở vật chất và nguồn nhân lực.

 Năm học 2008-2009 với chủ trương trẻ hoá đội ngũ của ngành, trường đã đón 2 đồng chí quản lý tuổi đời còn rất trẻ nhưng đã có thành tích cao trong giảng dạy và có nhiều kinh nghiệm trong quản lý đó là cô:

 Trần Thị Kim Châu - Hiệu Trưởng và thầy: Nguyễn Văn Hào – Phó Hiệu Trưởng. Sự  thay đổi đã tạo nên bước ngoặt mới cho nhà trường, thể hiện rõ trong kế hoạch năm học của ban giám hiệu mà đặc biệt hưởng ứng chủ đề năm học của Bộ GD&ĐT trường đã phát động và đẩy mạnh phong trao ứng dung CNTT vào đổi mới phương pháp dạy và học. Tuy mới chỉ là bắt đầu nhưng đã nhận được sự ủng hộ của tất cả các cán bộ giáo viên, với tinh thần trên hứa hẹn những thành quả tốt đẹp sẽ đến trong năm học 2008-2009.

  Người Viết:Lê Thị Kim Yến